Historia e drejtuesve të Bankës Kombëtare të Shqipërisë në periudhën 1925–1944

Pas shpalljes së Pavarësisë në vitin 1912, u bënë disa përpjekje për krijimin e një banke qendrore shqiptare, por pa sukses. Vetëm më 2 shtator 1925 u shënua krijimi zyrtar i Bankës Kombëtare të Shqipërisë, me seli qendrore në Romë.

Drejtimi i politikës së përgjithshme të bankës iu besua Këshillit Administrativ, i përbërë nga 9 deri në 13 anëtarë, të emëruar nga Kuvendi i Përgjithshëm, ndërsa një prej tyre emërohej nga Ministri i Financave i Shqipërisë. Qendra e Këshillit Administrativ ndodhej në Romë, ndërsa Drejtoria Qendrore fillimisht u vendos në Durrës dhe më pas në Tiranë.

Në vitet e para, drejtimi i Bankës Kombëtare të Shqipërisë iu besua tre personaliteteve italiane me ndikim në politikë, ekonomi dhe akademi, të cilët ndërtuan themelet institucionale dhe monetare të bankës.

Drejtuesi i parë ishte Mario Alberti (1884–1939), ekonomist dhe bankier italian. Ai ishte anëtar i komisioneve financiare italiane në Kongresin e Parisit, Kanës dhe Gjenovës, si dhe pjesë e komitetit për dëmshpërblimet dhe borxhet gjermane të luftës. Në vitin 1925 u emërua ministër fuqiplotë. Si publicist, bashkëpunoi me disa nga gazetat dhe revistat më të njohura ekonomike të kohës. Alberti themeloi dhe drejtoi Bankën Kombëtare të Shqipërisë në periudhën 1925–1931, duke luajtur rol kyç në ndërtimin e sistemit monetar mbi standardin e arit. Ai ishte gjithashtu profesor në Universitetin Bocconi dhe Universitetin Katolik të Milanos.

Në periudhën 1931–1935, drejtimin e bankës e mori Giuseppe Bianchini (1876–1970). I diplomuar në drejtësi, ai zhvilloi karrierë si avokat i specializuar në të drejtën tregtare dhe administrative. Në vitin 1916 iu besua themelimi i një shoqate ndërbankare, e cila në vitin 1919 u konkretizua me krijimin e Shoqatës Bankare Italiane (ABI), ku Bianchini shërbeu si drejtor i përgjithshëm dhe më pas si president. Ai përfaqësoi Italinë në organizma të rëndësishëm ndërkombëtarë, ishte publicist i njohur dhe themelues i revistës “Rivista Bancaria”. Në vitet ’30 u zgjodh deputet dhe më pas senator, duke mbajtur edhe funksione të rëndësishme në Ministrinë e Financave.

Në periudhën 1935–1944, Banka Kombëtare e Shqipërisë u drejtua nga Antonio Mosconi (1866–1947), në një nga fazat më të vështira të saj, që përfshinte fundin e standardit të arit dhe vitet e Luftës së Dytë Botërore. Mosconi ishte politikan italian, senator i Mbretërisë së Italisë që nga viti 1920 dhe ministër i Financave në periudhën 1928–1932. I diplomuar në drejtësi në Universitetin e Padovës, ai mbajti funksione të larta shtetërore, përfshirë administrimin e territoreve të Venezia Giulia pas Luftës së Parë Botërore. Gjithashtu, ai ishte president i Bankës Kombëtare të Bujqësisë, president i Komisionit Qendror të Taksave dhe rektor i Akademisë Olimpike të Vicenzës nga viti 1936 deri në vitin 1944.

"KORCA BOOM"