Shoqatat shqiptare në SHBA: Identitet, kulturë dhe bamirësi

Libri “Lufta e shqiptarëve në Botën e Vjetër dhe të Re” (1939) sjell informacion të pasur mbi veprimtarinë e shoqatave shqiptare në Shtetet e Bashkuara gjatë fillimit të shekullit XX.

Shoqatat dhe klubet shqiptare u krijuan fillimisht për të ruajtur jetën komunitare dhe identitetin kombëtar, por me kalimin e kohës dhe largimin e brezit të vjetër, shumë prej tyre u pakësuan. Megjithatë, ato shërbyen edhe si ura shkëmbimi përvojash që përshpejtonin integrimin në shoqërinë amerikane.

Shoqëritë më të hershme në SHBA u formuan kryesisht midis viteve 1905 dhe 1920. Vetëm në Greater Boston kishte të paktën trembëdhjetë të tilla. Shumë prej këtyre grupeve luajtën një rol të rëndësishëm në ndërtimin dhe riparimin e kishave dhe rrugëve në Shqipëri. Pas vitit 1920, disa shoqata filluan të grumbullonin ndihma për anëtarët në rast vdekjeje dhe sigurimin e pajës për vajzat jetime ose të varfra në Shqipëri.

Shoqata më e vjetër shqiptare në SHBA, Dardha Mbleta, me rreth 100 anëtarë, shpenzoi mbi 10.000 dollarë në vitin 1925 për ndërtimin e shkollave në Atdhe. Tri shoqëri të tjera, të emëruara sipas qyteteve Katund, Korçë dhe Stratobërdhë, u organizuan në vitin 1908. Gjatë viteve 1920, kur në Shqipëri lindën mosmarrëveshje mbi pronësinë e tokave komunale, Shoqëria e Stratobërdhës pagoi për sigurimin e titujve të pronësisë të tokave të fshatit. Shoqata The Educational Society of Korcha sponsorizoi botimin e librave, si Historia e Skënderbeut e peshkopit Noli, dhe ofroi bursa për studentë nga Korça që ndiqnin kolegje në Amerikë.

Shoqëri më të reja ishin: Zbukurimi e Trebickës (1919), Bashkimi i Treskës (1920), Shqiponja e Panarit (1927) dhe Sina e Voskopojs (1932). Të gjitha kishin seli në Boston. Worcester kishte tri grupe analoge: shoqëritë e Boboshticës, Drenovës dhe Polenës.

Shoqëria e Përmetit, themeluar në Lynn në vitin 1917, u dallua për veprimtarinë e saj gjatë Konferencës së Paqes.

Disa shoqata zhvilloheshin nën kujdesin e Kishës Ortodokse Shqiptare. Shoqata teatrore Dora d’Istria organizonte shfaqje dhe koncerte në gjuhën shqipe, ndërsa Bijat e Shën Marisë kujdeseshin për objektet dhe ritualet kishtare. Shoqata fetare Shpresa ruante zakonet dhe traditat e atdheut, ndërsa Vetëtima në Natick zhvillonte veprimtari bamirësie.

Në Boston vepronin dy grupe grash: Bashkimi i Zonjave Shqiptare (1923) dhe Bijat e Shën Gjergjit (1937), të dyja të fokusuar në veprimtari bamirësie.

Shoqatat studentore shqiptare u themeluan në kolegjet amerikane për të ruajtur historinë dhe traditat kombëtare. Një shoqatë u krijua në Kolegjin e Springfieldit (1918), ndërsa Drita, Shoqata e Studentëve Shqiptarë të Amerikës, u themelua në Harvard (1920). Në vitin 1936 u krijua Lidhja Progresive Shqiptare e Amerikës, kryesisht për të rinjtë shqiptarë të lindur në SHBA.

Në këtë mënyrë, shoqatat shqiptare në SHBA jo vetëm që ruajtën lidhjet me atdheun, por gjithashtu ndihmuan në integrimin e komunitetit shqiptar në shoqërinë amerikane dhe promovuan arsimin, kulturën dhe bamirësinë.

"KORCA BOOM"