BE propozon 15 vite periudhë prove për anëtarët e rinj, çfarë rrezikojnë vendet që shkelin rregullat

Bashkimi Evropian po shqyrton vendosjen e rregullave të reja për vendet që do t’i bashkohen bllokut në të ardhmen, duke përfshirë një periudhë prove deri në 15 vjet dhe mundësinë e pezullimit të të drejtave të votës në rast të shkeljeve të rënda të vlerave themelore evropiane.

Masat e propozuara nga Komisioni Evropian janë pjesë e një strategjie më të gjerë për përgatitjen e unionit për zgjerimin e ardhshëm. Mali i Zi, i konsideruar aktualisht ndër vendet më të avancuara në procesin e integrimit, pritet të jetë i pari që do të përballet me rregullat e reja, nëse ato miratohen dhe përfshihen në traktatin e anëtarësimit.

Ambasadorët e vendeve anëtare kanë zhvilluar diskutimet e para mbi projektin ligjor, por ende nuk ka një marrëveshje përfundimtare. Sipas Euronews, që ka siguruar tekstin e propozuar, shtetet anëtare kanë qëndrime të ndryshme për mënyrën se si duhet të zbatohen mekanizmat mbrojtës.

Grupi i njohur si “Miqtë e Ballkanit Perëndimor”, ku bëjnë pjesë Italia dhe Austria, ka paralajmëruar se masa tepër të rrepta mund ta vështirësojnë procesin e zgjerimit. Në të kundërt, vende si Holanda dhe Franca kërkojnë garanci më të forta për respektimin e sundimit të ligjit dhe vlerave demokratike.

Një nga propozimet kryesore parashikon krijimin e një klauzole që do t’i mundësonte BE-së të ndërmerrte masa ndaj anëtarëve të rinj në rast të shkeljeve serioze të vlerave themelore ose të parimit të bashkëpunimit të sinqertë. Në rastet më të rënda, këto masa mund të përfshijnë edhe pezullimin e të drejtave të votës.

Debati kryesor lidhet me kohëzgjatjen e periudhës së provës. Komisioni Evropian ka propozuar një afat deri në 15 vjet, por vendet anëtare nuk kanë rënë ende dakord nëse kjo periudhë është e përshtatshme.

Sipas projektit, një shteti të ri anëtar do t’i jepej të paktën një afat prej dy javësh për të paraqitur vërejtjet e tij pasi të aktivizohej klauzola. Dispozita do të zbatohej pas anëtarësimit, megjithëse aktivizimi i saj mund të shqyrtohej në rrethana të caktuara edhe para hyrjes zyrtare të vendit në BE.

Projektpropozimi ngre gjithashtu pikëpyetje për kompetencat e Komisionit Evropian. Sipas mekanizmit të parashikuar, një vendim i propozuar nga Komisioni do të miratohej brenda dy javësh, përveç rasteve kur një shumicë e cilësuar e shteteve anëtare do ta refuzonte ose ndryshonte atë.

Ambasadorët kanë kërkuar sqarime edhe për llojet e masave që mund të ndërmerren dhe për mënyrën se si mekanizmi i ri do të bashkërendohej me nenin 7 të Traktatit të BE-së, i cili parashikon masa ndaj shteteve që shkelin rëndë vlerat e unionit.

Komisioni propozon gjithashtu një sistem monitorimi për periudhën mes nënshkrimit të traktatit të anëtarësimit dhe hyrjes zyrtare të vendit në BE. Ky mekanizëm do të përfshinte raporte periodike, vlerësime nga shtetet anëtare dhe letra paralajmëruese në rast se evidentohen probleme. Frekuenca dhe temat e raporteve mbeten ende për t’u përcaktuar.

Një tjetër masë e parashikuar është mundësia e shtyrjes së anëtarësimit nëse ka prova të qarta se vendi kandidat nuk do të arrijë të përmbushë në kohë kriteret e kërkuara.

Një dispozitë e ngjashme ishte përfshirë në traktatet e anëtarësimit të Rumanisë dhe Bullgarisë, ku shtyrja kërkonte, si rregull, unanimitet. Për vendet e ardhshme, Komisioni sugjeron që vendimi të mund të merret me shumicë të cilësuar, bazuar në rekomandimin e tij. Megjithatë, as afati i mundshëm i shtyrjes nuk është përcaktuar.

Në kuadër të propozimeve, Komisioni kërkon gjithashtu që vendet anëtare të zotohen të mos pengojnë zgjerimin për shkak të mosmarrëveshjeve dypalëshe me vendet kandidate. Ky problem ka ndikuar vazhdimisht në procesin e integrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Për këtë qëllim, parashikohet një deklaratë që do t’i bashkëngjitej traktatit të anëtarësimit, pa u përfshirë drejtpërdrejt në dispozitat kryesore ligjore.

Projektteksti përmban edhe masa për bashkëpunimin gjyqësor, të cilat do të mundësonin pezullimin e përkohshëm të disa vendimeve ose dispozitave që prekin shtetet e tjera anëtare, në rast të shkeljeve serioze.

Ndryshime të tjera lidhen me anëtarësimin në zonën Schengen, ku propozohet vendosja e kushteve shtesë për sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, si dhe funksionimin e sistemit të drejtësisë.

Komisioni ka parashikuar gjithashtu masa mbrojtëse për rastet e vështirësive të rënda ekonomike dhe shkeljeve të rregullave të tregut të brendshëm. Këto masa janë të ngjashme me ato të përfshira në traktatin e anëtarësimit të Kroacisë, vendi i fundit që iu bashkua BE-së.

Megjithatë, këtë herë propozohet që periudha gjatë së cilës mund të aktivizohen masat të jetë më e gjatë se afati trevjeçar i parashikuar për Kroacinë. Kohëzgjatja e re nuk është përcaktuar ende dhe mund të zgjatet më tej nga vendet anëtare me shumicë të cilësuar.

Diskutimet për formulimin përfundimtar të rregullave do të vijojnë në nivel teknik, ndërsa një tjetër takim i ambasadorëve pritet të zhvillohet në nëntor. Deri atëherë, propozimet mbeten në fazën e diskutimit dhe nuk përbëjnë ende rregulla të miratuara të Bashkimit Evropian.

“KORÇA BOOM”