Kisha Ortodokse Shqiptare dhe roli i saj në diasporën shqiptare në SHBA

Organizata më e fuqishme shqiptare në shtetin e Masaçusets në fillim të shekullit XX dhe në vazhdim ishte Kisha Ortodokse Shqiptare e Amerikës, e themeluar në vitin 1908. Qëllimet dhe parimet e saj u përcaktuan qartë në parathënien e “Rregullave dhe Normave Shqiptare të Vëllazërisë së Kishës Ortodokse, Shën Gjergji”, botuar në Boston po atë vit.

Edhe pse në këtë dokument kisha përshkruhej si një institucion “thjesht fetar”, ajo u shndërrua shumë shpejt në një qendër të rëndësishme të patriotizmit shqiptar dhe luajti një rol të madh në përpjekjet për pavarësinë kombëtare. Pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, veprimtaritë politike filluan të zinin një vend dytësor në jetën e kishës.

Rreth 95 për qind e popullsisë shqiptare në Masaçusets i përket besimit ortodoks dhe, për pasojë, të gjitha kishat shqiptare në këtë shtet janë ortodokse. Duke qenë se riti ortodoks është i ndërlikuar dhe kërkon shërbesa të rregullta, komuniteti kishte nevojë për kisha të mirëfillta dhe për priftërinj të shuguruar zyrtarisht.

Në Masaçusets funksionojnë gjashtë kisha ortodokse shqiptare: tre në Boston dhe nga një në Natick, Worcester dhe Southbridge. Kisha e Shën Nikollës në Southbridge, e shuguruar më 16 maj 1912, ka një rëndësi të veçantë historike, pasi është ndërtesa e parë në Shtetet e Bashkuara e ndërtuar posaçërisht si kishë shqiptare. Kishat e mëparshme ishin ose të blera nga komunitete të tjera fetare, ose salla të marra me qira për kryerjen e shërbesave.

Sot, kjo kishë frekuentohet edhe nga shqiptarët e Charlton City dhe Webster, ndërsa numri i besimtarëve tejkalon kapacitetin e ndërtesës.

Kisha e Shën Marisë shërben si qendër adhurimi për shqiptarët e Worcester-it, si dhe për besimtarët nga Hudson dhe Marlborough. Ndërkohë, Kisha e Shën Gjergjit në Boston, e konsideruar si kisha amë, tërheq besimtarë edhe nga Brockton dhe Lynn.

Pothuajse të gjitha kishat shqiptare qeverisen sipas të njëjtit model organizativ, me përjashtim të Kishës së Trinisë së Shenjtë në South Boston dhe Kishës së Shën Gjonit në Boston.

Këto dy kisha nuk e njohin peshkopin Fan Noli si kreun e Kishës Ortodokse Shqiptare të Amerikës së Veriut. Kisha e Trinisë së Shenjtë u themelua në vitin 1920, pas akuzave të At Kristoforit – një figurë me ndikim në migrimin e hershëm shqiptar se shugurimi i peshkopit Noli nuk ishte kryer sipas rregullave kanonike. Kisha e Shën Gjonit u themelua në vitin 1934, si pasojë e pakënaqësisë së një grupi ndjekësish të Nolit, të cilët u zhgënjyen nga rënia e angazhimit të tij kundër regjimit të Ahmet Zogut. Kjo kishë vazhdoi të mbajë një qëndrim separatist, duke akuzuar drejtuesit e kishave të tjera shqiptare për korrupsion.

Funksioni fetar i Kishës Ortodokse Shqiptare, i cili gjatë periudhës së luftës për pavarësi ishte lënë disi në hije nga angazhimet kombëtare, pas kësaj periudhe mori përparësi. Në një kohë kur vihej re një largim i të rinjve nga shërbesat fetare, udhëheqësit shpirtërorë shqiptarë u detyruan të gjenin mënyra të reja për t’i tërhequr ata. Peshkopi Fan Noli futi një sërë risish, të zakonshme për komunitete të tjera fetare, por të reja për shqiptarët. Një ndër risitë më të spikatura ishte zhvillimi i këndimit koral, i cili u prit me entuziazëm të madh.

Në të gjithë Masaçusets-in, priftërinjtë u përpoqën të afrojnë brezin e ri duke integruar veprimtari shoqërore brenda jetës kishtare. Përmes klubeve të shumta të krijuara nën kujdesin e tyre, kishat shqiptare u shndërruan jo vetëm në qendra adhurimi, por edhe në qendra kryesore të jetës shoqërore dhe kulturore të komunitetit shqiptar në Amerikë.

"KORCA BOOM"